Văn học - Nghệ thuật
Những người neo  giữ hồn quê xứ Nghệ
Phan Thư Hiền

Cuốn sách "Những người neo giữ hồn quê Xứ Nghệ" của tác giả Phan Thư Hiền là một công trình tâm huyết nhằm tôn vinh các thế hệ nghệ sĩ, nhạc sĩ và nghệ nhân tiêu biểu của hai tỉnh Nghệ An và Hà Tĩnh. Tác phẩm khắc họa chân dung những con người đã dành trọn cuộc đời để sưu tầm, gìn giữ và "truyền lửa" cho các làn điệu dân ca Ví, Giặm – di sản văn hóa phi vật thể quý giá của nhân loại.

1121 lượt xem
Một đời gọi nhau là bạn - tản văn
Vi Hợi

Một đời gọi nhau là bạn - của tác giả Vi Hợi, là một tập tản văn đầy sâu lắng, gửi gắm thông điệp trân trọng về giá trị cao đẹp và bền vững của tình bạn trong đời người. Tác phẩm tái hiện một hành trình ký ức dài, từ những ngày thơ ấu hồn nhiên nơi bản nhỏ đến tuổi học trò trong trẻo, thời sinh viên gian khó và cả những năm tháng tuổi già đằm thắm. Bằng những góc nhìn tinh tế, tác giả khắc họa hình ảnh "bạn" không chỉ là con người đồng hành qua bao thăng trầm, mà còn là thiên nhiên, đồ vật hay những vần thơ gắn liền với ký ức. Cuốn sách mang văn phong dịu dàng, nhẹ nhàng và giàu chất trữ tình, như một lời tri ân chân thành tới những người bạn trong cuộc đời. Qua đó, tác giả nhắn nhủ đến độc giả - đặc biệt là người trẻ - về giá trị của sự thấu hiểu, sẻ chia và lòng tha thứ trong tình bạn chân chính.

1272 lượt xem
Kho tàng vè xứ Nghệ, tập IX
Ninh Viết Giao

Cuốn sách Kho tàng vè xứ Nghệ, tập IX là một trong 9 tập của công trình nghiên cứu văn hoá dân gian đầy tâm huyết của cố Phó Giáo sư Ninh Viết Giao, do Nhà xuất bản Nghệ An phát hành. Cụ thể, tập sách này giới thiệu chi tiết các bài vè kể về những cuộc đấu tranh mưu trí, quyết liệt của người dân chống lại sự bóc lột của thực dân Pháp, tiêu biểu là các vụ chống Tây đoan lùng sục bắt rượu và muối. Bên cạnh đó, cuốn sách cũng tổng hợp nhiều bài vè mang tính hiệu triệu, tuyên truyền cách mạng gắn liền với phong trào đấu tranh Xô viết Nghệ Tĩnh sôi nổi trong giai đoạn 1930 - 1931. Thông qua công trình này, người đọc không chỉ hiểu thêm về di sản văn hoá phi vật thể của địa phương mà còn thấy rõ truyền thống bất khuất, yêu nước mạnh mẽ của vùng đất Nghệ Tĩnh. Năm 2026, được Nhà xuất bản Nghệ An ra mắt dưới dạng ấn bản điện tử, tác phẩm tiếp nối thành công của bộ sách từng vinh dự nhận Giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học và nghệ thuật cao quý (vào năm 2017), góp phần đưa giá trị của di sản vè xứ Nghệ đến đông đảo bạn đọc hôm nay và mai sau.

983 lượt xem
Điều không thể đánh mất (Nhật ký và ghi chép của Liệt sỹ Nguyễn Văn Bốn)
Nguyễn Văn Bốn

Điều không thể đánh mất  - Cuốn sách là tập nhật ký xúc động của Liệt sỹ Nguyễn Văn Bốn, khắc họa hành trình sống, chiến đấu và yêu thương đầy kiên cường trong khói lửa chiến tranh. Qua từng trang viết, người đọc cảm nhận sâu sắc mối tình thủy chung, son sắt giữa ông và người vợ hiền đã lặng lẽ gìn giữ kỷ vật suốt hơn nửa thế kỷ. Tác phẩm tái hiện sinh động khí thế lao động, học tập hăng say của tuổi trẻ trên khắp mọi miền Tổ quốc. Đồng thời, trang nhật ký còn ngời sáng lý tưởng cách mạng cao đẹp, lòng yêu nước thiết tha và ý chí sắt đá của người lính cộng sản. Dù đối mặt với hiểm nguy, gian khổ và sự chia cắt đau thương, nhân vật chính vẫn luôn giữ vững tinh thần lạc quan và khát vọng hòa bình.

Khép lại cuốn sách, thế hệ hôm nay càng thêm trân trọng một thời kỳ lịch sử hào hùng và biết ơn những người đã hiến dâng tuổi xuân cho độc lập dân tộc. Đây thực sự là minh chứng vĩnh hằng cho "điều không thể đánh mất" chính là tình yêu thương, lòng thủy chung và lý tưởng sống cao cả.

767 lượt xem
Từ Nguyễn Du đến nhân sinh (Những khảo luận về Nguyễn Du và Truyện Kiều)
Trần Công Bổng

Hơn hai thế kỷ trôi qua, Truyện Kiều của đại thi hào Nguyễn Du vẫn sống mãnh liệt trong tâm hồn người Việt, lan tỏa qua nhiều hình thức sinh hoạt văn hóa dân gian và khơi nguồn cảm hứng cho bao thế hệ độc giả, học giả. Với cuốn sách Từ Nguyễn Du đến nhân sinh, tác giả Trần Công Bổng gửi đến bạn đọc 15 bài khảo luận về Nguyễn Du và Truyện Kiều, kết hợp giữa khảo cứu tư liệu, cảm nhận văn học và những hồi ức sâu lắng. Từ những chi tiết, nhân vật, địa danh đến các vấn đề văn hóa, lịch sử, mỗi bài viết mở ra một cách tiếp cận riêng, góp thêm tiếng nói trong hành trình khám phá kiệt tác của đại thi hào.
Một cuốn sách dành cho những ai yêu mến Nguyễn Du, say mê Truyện Kiều và mong muốn tìm về những giá trị bền vững của văn hóa dân tộc.

1733 lượt xem
Lời ai điếu của thầy mo - Tập 2: Điềm gở - Tận số
NNƯT. Sầm Văn Bình

Cuốn sách Lời ai điếu của thầy mo - Tập 2: Điềm gở - Tận số là một tác phẩm văn hóa tâm linh đặc sắc thuộc bản quyền của Nhà xuất bản Nghệ An, được ấn hành dưới dạng sách điện tử vào năm 2026. Tác phẩm do Nghệ nhân Ưu tú Sầm Văn Bình tổng hợp và dịch từ kho tàng văn học dân gian khuyết danh của đồng bào dân tộc Thái vùng Phủ Quỳ, Nghệ An. Tập sách này đi sâu vào thế giới quan vũ trụ và nhân sinh quan đặc trưng của người Thái, tập trung tái hiện các phong tục tập quán trong tang lễ, đặc biệt là các nghi thức diễn xướng, khải cúng và khóc kể của ông Mo nhằm tìm hồn và giải thích quy luật sinh tử. Qua các phần phiên âm song ngữ kèm dịch nghĩa sinh động như "Thấy điềm gở và đi tìm hồn", "Kể điềm gở", "Kể ngày đau ốm", cuốn sách mang giá trị tư liệu quý giá đối với các nhà nghiên cứu lịch sử và độc giả yêu thích khám phá tri thức bản địa. Đây là một phần trong nỗ lực chuyển đổi số ngành xuất bản nhằm chung tay bảo tồn, lan tỏa các di sản văn hóa phi vật thể quý báu của người Thái Nghệ An đã thêu dệt qua nghìn năm.

543 lượt xem
Lời ai điếu của thầy mo - Tập 5: Nộp trâu - Thu của về trời
NNƯT. Sầm Văn Bình

Nội dung Lời ai điếu của thầy mo - tập 5: Nộp trâu - Thu của về trời (Nghệ nhân Ưu tú Sầm Văn Bình tổng hợp và dịch) được chia thành các phần: Mời hưởng đồ dâng cúng (hay còn gọi là Xư mời), Nộp trâu 1, Nộp trâu 2, Thu của về trời. Đây là những lời mời hồn người chết thượng hưởng những thứ con cháu sắm lễ như mời ăn bánh kẹo, chuối, mía, rượu,… và là những lời chia tay, khóc tiễn dặn hồn người chết với vợ/ chồng, con, họ mạc để lên mường trời; Lời ai điếu của thầy Mo dâng trâu cho hồn người chết, dâng tất cả của cải cho hồn ma mà khi sống họ làm ra,…

555 lượt xem
Diện mạo văn học cận hiện đại Lào - Tập 2
Trần Thúc Việt

Bộ sách chia làm 2 tập: Tập 1: Diện mạo văn học cận hiện đại Lào (GS,TS Nguyễn Đức Ninh - Viện nghiên cứu Đông Nam Á-Viện Hàn lâm KHXH Việt Nam viết). Tập 2: Nhận diện văn xuôi Lào hiện đại - quá trình hình thành và đặc điểm phát triển của thể loại (GVC Trần Thúc Việt - Khoa Văn học - Trường Đại học KHXH&NV - Đại học Quốc gia Hà Nội viết). Ngoài ra, trong mỗi tập sách cũng được các tác giả tuyển chọn, giới thiệu một số tác phẩm thơ ca, truyện ký, tiểu thuyết tiêu biểu của nền văn học cận hiện đại Lào. Hy vọng, đây sẽ là nguồn tài liệu tham khảo hữu ích đối với bạn đọc trong và ngoài nước cũng như các bậc đào tạo nghiên cứu của Việt Nam về một thời đại văn học mới ở Lào. Trân trọng giới thiệu Bộ sách cùng bạn đọc!

3957 lượt xem
Lời ai điếu của thầy mo - Tập 1: Khởi tạo  - Sinh ra
NNƯT. Sầm Văn Bình

Cuốn sách Lời ai điếu của thầy mo - Tập 1: Khởi tạo - Sinh ra là một công trình văn hóa đặc sắc do Nghệ nhân Ưu tú Sầm Văn Bình tổng hợp và dịch, được Nhà xuất bản Nghệ An ấn hành dưới dạng sách điện tử vào năm 2026. Tác phẩm là tập mở đầu trong bộ sách đồ sộ gồm 12 tập, tập trung lưu giữ và lan tỏa các giá trị văn hóa, phong tục tập quán lâu đời của đồng bào dân tộc Thái ở vùng Phủ Quỳ nói riêng và tỉnh Nghệ An nói chung. Qua phần phiên âm và dịch nghĩa sinh động, cuốn sách tái hiện lại kho tàng truyền thuyết, sử thi giàu tính sử tính như "Xuống mường hạ giới", "Kể chuyện mường", nhằm giải thích nguồn gốc vũ trụ, con người và muôn loài theo nhân sinh quan đặc trưng của người Thái. Đây không chỉ là tư liệu quý giá phục vụ cho công tác bảo tồn, lưu giữ tri thức bản địa mà còn mở ra không gian khám phá hấp dẫn cho các nhà nghiên cứu lịch sử và bạn đọc gần xa.

660 lượt xem
Tiếp cận truyện kiều từ góc nhìn văn hóa
PGS.TS. Lê Nguyên Cẩn
Nguyễn Du (3/1/1765 - 16/9/1820) thuộc một trong số những người hiếm hoi mà dân tộc ta nói riêng, nhân loại nói chung đã may mắn sinh ra để vừa tôn vinh cho dân tộc vừa làm đẹp cho nhân loại. So với những thiên tài khác cùng thời như Goethe (1749 - 1832), hay trước đó một chút như Voltaire (1694 - 1778), thì số lượng tác phẩm mà Nguyễn Du để lại không nhiều. Song chỉ với Truyện Kiều, từ một cốt truyện vay mượn, bằng sáng tạo thiên tài của mình, Nguyễn Du đã xếp mình vào hàng ngũ các danh nhân thế giới, đã đưa văn học Việt Nam nói riêng, văn hoá Việt Nam nói chung vào kho tàng vô giá về văn hoá, văn học của nhân loại. Truyện Kiều không chỉ dừng lại ở câu chuyện về một con người, một cuộc đời một số phận mà nó trải rộng ra với một tấm lòng, một cốt cách, một tinh thần Việt Nam. Truyện Kiều tạo ra cách nhìn dân tộc, làm toát lên vẻ đẹp tâm hồn của con người Việt Nam, làm say đắm lòng người độc giả mỗi thời đại. Mỗi một tác phẩm lớn của nhân loại đều là kết tinh không chỉ của một thời, không chỉ cho một thời mà kết tinh cho mãi mãi, mỗi thời đại sẽ đến với nó, sẽ rút ra từ nó những bài học nhân sinh bổ ích cho thời đại mình, tạo nên sự cộng hưởng thẩm mỹ nối liền quá khứ với hiện tại để từ đó con người tiếp bước tới tương lai. Tiếp cận Truyện Kiều từ góc nhìn văn hoá là một cửa mở để đi vào khai thác các giá trị tinh thần mà tác phẩm bất hủ này của thiên tài Nguyễn Du tạo ra. Trước hết, chúng tôi xác lập góc nhìn văn hoá mà theo đó tác phẩm văn học là một trong những kết tinh cao nhất của văn hoá một dân tộc. Chúng tôi xác lập các mô hình thế giới được tạo ra trong tác phẩm để từ đó làm nổi bật thân phận và diện mạo của nhân vật Thuý Kiều. Từ đó chúng tôi điểm lại những thăng trầm chìm nổi của nhân vật trong bể trầm luân suốt mười lăm năm. Rồi từ đó chúng tôi đưa ra nhận xét về một tấm lòng nhân hậu mang vẻ đẹp vị tha, thuần Việt xuyên suốt chiều dài tác phẩm. Tiếp cận Truyện Kiều từ góc nhìn văn hoá là một vấn đề lớn, hàm chứa nhiều khó khăn, không dễ giải quyết trọn vẹn ngay một lúc, một thời. Công trình của chúng tôi cũng chỉ dừng ở mức độ khởi đầu với những thu hoạch qua sự cảm nhận bước đầu về tác phẩm nổi tiếng này. Bảo vệ văn hoá dân tộc trong quá trình hoà nhập là việc làm không đơn giản, muốn vậy, trước hết, phải không ngừng nâng cao dân trí, mở mang trí tuệ và hiểu biết cho con người về di sản văn hoá của cha ông và của nhân loại. Từ đó, dẫn tới việc tăng cường dân khí, tạo ra bản lĩnh và niềm tin dân tộc. Nâng cao dân trí và tăng cường dân khí cũng chính là góp phần đắc lực bảo vệ dân tuý, giữ gìn bản sắc dân tộc. Tìm hiểu nghệ thuật Truyện Kiều từ góc nhìn văn hoá cũng không ngoài những nhiệm vụ trên. Tiếp cận Truyện Kiều từ góc nhìn văn hoá là tấm lòng chân thành tưởng nhớ một thi hào lớn của dân tộc Việt Nam chúng ta. Chúng tôi chân thành cảm ơn nhà Văn hoá học - Ngôn ngữ học, GS. Phan Ngọc đã đọc và góp ý cho bản thảo này. Chúng tôi cũng chân thành cảm ơn GS.TSKH. Bùi Văn Ba; GS.TS. Trần Đình Sử; PGS.TS. Nguyễn Thái Hoà, PGS. Đặng Đức Siêu đã đọc bản thảo và góp cho chúng tôi nhiều ý kiến bổ ích. Chúng tôi cũng xin chân thành cảm ơn Nhà xuất bản Thông tin và Truyền thông đã tận tình giúp đỡ để cuốn sách lại sớm được ra mắt độc giả. Công trình của chúng tôi khó tránh khỏi những khiếm khuyết. Mọi sự góp ý đối với chúng tôi là vô cùng quý giá, không phải chỉ để nhằm hoàn thiện công trình mà để chúng ta có cùng cách hiểu, hiểu đúng hơn, đầy đủ hơn về một di sản lớn lao của văn hoá dân tộc, về một thiên tài sáng tạo của dân tộc.
3231 lượt xem
Lời ai điếu của thầy mo - Tập 3: Cúng lễ - Nộp đồ
NNƯT. Sầm Văn Bình

Cuốn sách Lời ai điếu của thầy mo - Tập 3: Cúng lễ - Nộp đồ là một công trình văn hóa, tâm linh đặc sắc phục vụ nhiệm vụ xuất bản của tỉnh Nghệ An, được Nhà xuất bản Nghệ An ấn hành dưới dạng sách điện tử vào năm 2026. Tác phẩm tiếp nối chuỗi tư liệu quý giá do Nghệ nhân Ưu tú Sầm Văn Bình dày công tổng hợp và dịch thuật từ kho tàng văn học dân gian truyền khẩu của đồng bào dân tộc Thái vùng Phủ Quỳ. Tập sách này đi sâu vào việc tái hiện không gian thực hành nghi lễ và nội dung các bài cúng tang lễ, đặc biệt tập trung vào các nghi thức như "Cúng mời gà", "Cúng mời gà đuốt" và "Khóc mời rượu" nhằm tiễn đưa hồn ma về thế giới bên kia. Với cấu trúc song ngữ bao gồm phần phiên âm, dịch nghĩa chi tiết kết hợp hệ chữ viết Thái cổ, cuốn sách không chỉ giải mã sinh động nhân sinh quan độc đáo về sự sống - cái chết của người Thái mà còn là cẩm nang di sản vô giá cho các nhà nghiên cứu lịch sử và độc giả đam mê khám phá tri thức bản địa.

544 lượt xem
Lời ai điếu của thầy mo - Tập 4: Mời bữa cơm ma
NNƯT. Sầm Văn Bình

Nội dung Lời ai điếu của thầy mo Tập 4 – Mời bữa cơm ma (Nghệ nhân Ưu tú Sầm Văn Bình tổng hợp và dịch) được chia thành ba phần: Mời bữa cơm lớn, Mời bữa cơm nhỏ, Mời bữa cơm ma, tập trung vào nghi thức mời và đánh thức vía người chết về ăn bữa cơm mà con cháu dâng cúng. Qua những lời Mo được lưu giữ trong tập sách, người đọc có thêm cơ hội tìm hiểu những phong tục, tín ngưỡng và quan niệm văn hóa đặc sắc của đồng bào Thái ở vùng Phủ Quỳ (cũ), đồng thời cảm nhận sâu hơn tình cảm, lòng hiếu kính và sự gắn bó giữa các thế hệ trong đời sống cộng đồng.

607 lượt xem
Nghe hoa kể chuyện - Ngụ ngôn và cổ tích bằng thơ - Tích hợp bộ đề đọc hiểu và viết dành cho học sinh Tiểu học-THCS-THPT
Nguyễn Thị Quỳnh Trâm

Lấy cảm hứng từ những câu chuyện ngụ ngôn và cổ tích trong kho tàng văn học dân gian Việt Nam và thế giới, tác giả chọn cách kể lại chúng bằng thơ nhưng vẫn giữ nguyên thông điệp về lẽ sống, tính nhân văn mà người xưa gửi gắm trong những câu chuyện ấy…

732 lượt xem
Lời ai điếu của thầy mo - Tập 6: Cởi số mệnh
NNƯT. Sầm Văn Bình

Nội dung Lời ai điếu của thầy mo - tập 6: Cởi số mệnh (Nghệ nhân Ưu tú Sầm Văn Bình tổng hợp và dịch) ghi chép lại những lời mo trong nghi lễ cởi số mệnh – nghi lễ có ý nghĩa cắt đứt mối quan hệ giữa người sống và người chết, để người chết nhận biết mình đã trở thành hồn ma và gia đình có thể thực hiện những nghi thức tiếp theo của tang lễ. Trong quá trình ấy, ông Mo giữ vai trò chủ trì, là người nắm rõ trình tự nghi lễ, lễ vật cần thiết và thực hiện những lời cầu khấn, dẫn hồn người chết về với thế giới bên kia. Qua đó, tập sách cho thấy vai trò quan trọng của ông Mo trong đời sống tín ngưỡng và nghi lễ truyền thống của người Thái.

752 lượt xem
HOÀNG MAI ĐỊA ĐẦU XỨ NGHỆ
PGS. TS. Phan Đức Dư

Nếu bạn đang tìm kiếm một "cuốn từ điển sống" về mảnh đất cửa ngõ phía Bắc tỉnh Nghệ – nơi giao thoa giữa hào khí oanh liệt của lịch sử và khát vọng vươn mình mạnh mẽ của một thị xã trẻ – thì "Hoàng Mai địa đầu xứ Nghệ" chính là một tác phẩm không thể bỏ lỡ.

Không chỉ dừng lại ở những con số hay sự kiện khô khan, cuốn sách là bản anh hùng ca về đất và người Hoàng Mai, được chắp bút bởi tâm huyết cả cuộc đời của Trung tướng, PGS.TS. Phan Đức Dư. Với hơn 10 năm miệt mài sưu tầm và thực địa, tác giả đã khéo léo khắc họa một bức tranh toàn cảnh rực rỡ: từ thuở khai thiên lập địa, những truyền thống văn hóa đặc sắc đến sự chuyển mình đầy tự hào sau 10 năm thành lập thị xã.

Lật mở từng trang sách, bạn sẽ cảm nhận được hơi thở của quê hương qua những dòng tư liệu quý giá, thấy được chiều sâu tâm hồn của một người con ưu tú dành trọn tình yêu cho nơi mình sinh ra. Đây không chỉ là một cuốn địa chí, mà còn là nhịp cầu nối quá khứ huy hoàng với tương lai rạng rỡ, là món quà tinh thần vô giá dành cho bất cứ ai muốn thấu hiểu và yêu thêm mảnh đất "địa đầu xứ Nghệ" đầy nắng gió nhưng cũng đầy tình người này.

2257 lượt xem
ÔNG NỘI TÔI (Truyện lịch sử viết về gia đình lão thành cách mạng Hồ Vạn Phúc)
Hồ Quang Vũ

"Ông nội tôi" không chỉ là một cuốn sách viết về ông nội, lão thành cách mạng Hồ Vạn Phúc của tác giả Hồ Quang Vũ, mà còn là một bức tranh thu nhỏ sống động về lòng yêu nước và cốt cách của người dân làng Quỳnh xứ Nghệ.
Qua những trang viết chân thực và xúc động, tác giả dẫn dắt người đọc ngược dòng thời gian về với xóm chợ Nồi xưa, nơi ẩn chứa những câu chuyện lịch sử hào hùng của nhóm yêu nước Tâm Giao. Từ hành trình hoạt động cách mạng kiên trung của "thế hệ ông nội" cho đến sự dấn thân, hy sinh thầm lặng của các thế hệ tiếp nối, cuốn sách là sự kết tinh của lý tưởng sống cao đẹp và lòng trung thành tuyệt đối với quê hương, đất nước. Dù kinh qua bao thăng trầm, giông bão của thời cuộc hay những khúc quanh nghiệt ngã của lịch sử, mạch nguồn văn hóa và ngọn lửa tâm hồn của thế hệ cha ông vẫn kiêu hãnh tỏa sáng, trở thành di sản tinh thần vô giá cho hậu thế.
Cuốn sách chắc chắn sẽ chạm tới trái tim của bất kỳ ai yêu mến những giá trị cội nguồn, khơi dậy niềm tự hào sâu sắc về tình yêu: "Gia đình - Quê hương - Tổ quốc".

2251 lượt xem